tatblog

• ثبت طرح صنعتی

هر گونه ترکیب خطوط یا رنگ ها و هرگونه شکل سه بعدی با خطوط،رنگ ها و یا بدون آن،به گونه ای که ترکیب یا شکل یک فرآورده صنعتی یا محصولی از صنایع دستی را تغییر دهد، طرح صنعتی است. هزینه پلمپ دفاتر طرح صنعتی تنها زمانی که جدید و یا اصیل باشد قابل ثبت است.یک طرح صنعتی زمانی جدید است که از طریق انتشار به طور محسوس و یا از طریق استفاده به هر نحو دیگر قبل از تاریخ تسلیم اظهارنامه یا بر حسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه برای ثبت در هیچ نقطه ای از جهان برای عموم افشا نشده باشد.
در این مقاله ما برآنیم تا به بررسی ضوابط ثبت منطقه ای و بین المللی طرح صنعتی بپردازیم . خاطر نشان می شویم موسسه حقوقی فکر برتر به عنوان یکی از معتبر ترین مراکز ثبتی کشور، با استفاده از توان بالای کادر مجرب خود در کوتاه ترین زمان ممکن اقدامات لازم را جهت ثبت طرح شما به عمل خواهد آورد.برای این منظور کافیست با کارشناسان فوق حرفه ای ما تماس حاصل فرمایید.

• ثبت منطقه ای و بین المللی طرح صنعتی

به طور کلی در رابطه با ثبت علائم تجاری ، طرح صنعتی و یا اختراع در سایر کشورها و به اصطلاح به صورت بین المللی ، سه روش وجود دارد که عبارت است از :
الف- ثبت ملی
ب- ثبت منطقه ای
ج- ثبت بین المللی

• ثبت منطقه ای

گروهی از کشورها دارای معاهده همکاری منطقه ای می باشند که در صورت ثبت در یکی از کشورهای عضو ، سایر کشورهای عضو آن معاهده آن طرح را حمایت خواهند نمود . اتحادیه های منطقه ای شامل حوزه های ذیل می باشند :
الف- اداره منطقه مالکیت صنعتی آفریقا(ARIRO) برای حمایت از طرح ها در کشورهای آفریقایی انگلیسی زبان
ب- اداره طرح های بلوکس (BDO) برای حمایت در بلژیک هلند و لوکزامبورگ
ج- اداره هماهنگ سازی بازارهای داخلی (OHIM) برای طرح های اتحادیه ای در کشور عضو اتحادیه اروپایی
د- سازمان مالکیت معنوی آفریقا (OAPI) برای حمایت از کشورهای آفریقایی فرانسه زبان

• ثبت بین المللی

ابتدا باید گفته شود که در هیچ نقطه ای از جهان سیستمی وجود ندارد که شما طرح صنعتی، اختراع ، علامت تجاری یا نشان جغرافیایی مورد تقاضای خود را در یک کشور ثبت نموده و در سایر کشورها حمایت شود.
برای ثبت بین المللی شما طبق موافقت نامه لاهه ( معاهده ای که به منظور ثبت بین المللی " تقاضای یکپارچه " طرح صنعتی به وجود آمده و سازمان جهانی مالکیت ، متولی آن است . اتباع هر یک از کشورهای عضو موافقتنامه می توانند با تکمیل یک تقاضانامه بین المللی به بخش اجرای معاهده لاهه مستقر در سازمان جهانی مالکیت معنوی تسلیم نماید ، درخواست وی به کشورهای مورد تقاضا ( احتمال دارد بعضی کشورها تقاضای ثبت شما را پذیرفته بعضی از کشورها هم نپذیرند ) در صورت پذیرش در کشورهای مورد تقاضا مورد حمایت قرار خواهد گرفت اما کشورهایی که تقاضای شما را رد کردند شما می توانید به این تصمیم اعتراض نمایید. چنانچه ثبت شود مورد حمایت قرار خواهد گرفت اگر هم تقاضای شما مجدداَ رد شود تحت حمایت قانون آن کشور نخواهد بود.
فعلاَ کشور ما عضو این موافقت نامه نمی باشد ، اما کشور ما در خصوص ثبت بین المللی اختراع به معاهده PCT در خصوص ثبت بین المللی علائم تجارت به معاهده پروتکل مادرید در خصوص ثبت بین المللی نشان جغرافیایی به معاهده لیسبون در خصوص ثبت مبدا غیر واقعی کالا به معاهده مادرید عضو می باشد.( منبع : سامانه اداره کل مالکیت صنعتی)

• معاهدات و کنوانسیون های مربوط به ثبت بین المللی طرح صنعتی

معاهده لاهه ( با سه ویرایش آن ) که ایران تاکنون به آن ملحق نشده است.

علایم تجارتی و صنعتی را می توان به انواع ذیل تقسیم نمود:

1-علامت تجاری
در ماده 1 ق.ث.ع.و.1 علامت تجاری در معنای عام آن به کار رفته و شامل هر گونه نشانه ای است که برای امتیاز و تشخیص محصولات تجارتی و صنعتی و   اخذ کارت بازرگانی فوری خدماتی و بالاخره محصولات مربوط به صنعتگران،تجار و کشاورزان استعمال می شود.
2-علامت صنعتی
علامت صنعتی که برای امتیاز تشخیص محصول معینی می باشد و جنس مورد علامت همواره از یک نوع است مانند اغلب داروهای اختصاصی و لوازم آرایش و غیره
3-علایم مربوط به محصولات
اصولاَ علامت برای امتیاز و تشخیص محصول است و علایم مربوط به محصولات علایمی هستند که باعث تمیز محصولات مختلف از یکدیگر می گردند مانند ژیلت که برای شناسایی تیغ استعمال می شود.
4-علایم مربوط به خدمات
علایم مربوط به خدمات علایمی می باشند که خدماتی را که به وسیله یک موسسه تجارتی انجام می گیرد از خدمات سایرین مشخص و متمایز می کند.حمایت علایم مربوط به خدمات هنوز در بعضی از کشورها مورد تردید است ولی امروزه اغلب کشورها این نوع علایم را تجویز نموده اند و در طبقه بین المللی علایم تجارتی نیز این نوع علایم منظور گردیده اند.مانند علامتی که شرکت های نظارت کالا بر روی کالاهایی که نظارت کرده اند می گذارند یا علایمی که بنگاه های لباسشویی یا حمل و نقل استعمال می نمایند.
5-علایم فردی
علایمی هستند که متعلق به یک شخص حقیقی یا حقوقی می باشند و برای تشخیص و تمایز محصول یک موسسه بکار می روند مانند ژیلت،پیرایش و غیره
6-علایم عمومی یا جمعی
علایمی هستند که برای تشخیص و امتیاز محصولات عده ای از ارباب حرف یا ساکنین محل معینی بکار می روند.مانند سولینگن که برای تشخیص و امتیاز محصولات فولادی ناحیه معینی از آلمان بکار می رود.این نوع علایم مختص کارخانجات و صنعتگران و تولید کنندگان می باشد که در آن ناحیه بخصوص فعالیت می کنند یا عضو اتحادیه ای می باشند که به ساخت اجناس مزبور مبادرت می ورزند.
7-علایم ساده
علایمی هستند که فقط از یک قسمت مشخص تشکیل شده اند مانند یک کلمه یا یک یا چند رقم یا حرف یا یک نقش یا تصویر مانند آزمایش Fiat-4711 یا یک شکل عقاب
8-علایم مرکب
علایمی هستند که از ترکیب چند جزء تشکیل شده است و دارای علاماتی مرکب از کلمه و نقش و تصویر می باشند مانند علامت یا برچسب هایی که بر روی محصولات الصاق می شود.
9-علایم کتبی
علایمی هستند که می توان آن ها را نوشت مانند اشخاص حقیقی یا حقوقی به شرط آنکه وجه امتیازی با سایر اسامی داشته باشند.بعضی از محاکم اسم اشخاص را به صورت عادی قابل استفاده برای علامت نمی دانستند و عقیده داشتند که باید شکل مخصوصی داشته باشند ولی امروزه این رویه متروک شده و استعمال نام اشخاص به صورت علامت رواج  کامل پیدا نموده است.استعمال نام اشخاص اگر متعلق به سازنده جنس نباشد بدون اجازه صاحب آن قابل استفاده به عنوان علامت نیست.
انتخاب نام جغرافیایی برای محصولات در بعضی از قوانین منع شده ولی اغلب کشورها استفاده از نام های جغرافیایی را به عنوان علامت اگر موجب گمراهی مشتریان از لحاظ مبدا جنس نگردد،جایز می شمارند.
-کلماتی که به صورت ابتکاری یا تفننی به عنوان علامت انتخاب می شوند.
-جملات تبلیغاتی
-عنوان کتب و مجلات و روزنامه
-حروف و ارقام
10-علایم تصویری
علایمی هستند که دارای شکل و تصویر مخصوصی می باشند مانند:
-مدال ها که در روی اجناس گذارده می شوند یا حک می گردند.
-برچسب که عبارتست از ترکیب نوشته و تصویرهای مختلف
-مناظر طبیعی یا ساختمان های عمومی
-عکس و تصاویر اشخاص در صورتی که عکس و تصویر صاحب علامت باشد،اشکالی ندارد ولی اگر عکس یا تصویر شخص دیگری باشد اجازه صاحب عکس لازم است.راجع به استفاده از عکس مشاهیر گذشته به عنوان علامت تجارتی نظر محاکم مختلف است.
-لفاف و ظروف کالا که در مورد لوازم آرایش و مشروبات به شکل مخصوص و یکنواختی عرضه می شود.این نوع علایم در کشورهایی که قانونی برای حمایت اشکال و ترسیمات صنعتی ندارند اهمیت زیادی دارند.
-حاشیه و دوره که تقریباَ در حکم برچسب قرار می گیرند.
-شکل خود کالا که در اغلب کشورها در صورتی که شکل مخصوصی داشته باشد به عنوان علامت تجارتی حمایت می شود.
11-علائم غیر مادی
علائم غیر مادی عبارتند از علایمی که به چشم دیده نمی شوند و قابل لمس نمی باشند.مانند علایم سمعی نظیر آهنگ هایی که برای اعلام محصولات مخصوصی در رادیو یا تلویزیون پخش می شود یا آهنگ های مخصوص اخبار و تبلیغات موسسه معینی و همچنین علایمی که به وسیله بو یا طعم مخصوص محصولات معینی را مشخص می سازند.این علایم فقط از طرف بعضی از کشورها شناخته شده اند.

رتبه بندی یا گرید یک نوع مقیاس گذاری برای تضمین کیفیت و کمیت شرکت های برتر در ارائه خدمات و دفاع از حقوق بهره وران است که این خدمات توسط معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری برای پیمانکاران و شرکت ها ارائه می گردد.
اخذ کارت بازرگانی فوری شرکت های پیمانکاری با توجه به قراردادها و امکانات و وافراد امتیاز آور از 1 تا 5 رتبه بندی می شوند  که در واقع 5 پایین ترین و 1 بالاترین رتبه محسوب می شود.ولی شرکت های مشاور از 1 تا 3 رتبه بندی اخذ می کنند که 3 پایین ترین و 1 بالاترین رتبه است. برای رتبه بندی شرکت های پیمانکار ملاک اصلی تعداد نیروی فنی و مهندسی حاضر در هیئت مدیره ی یک شرکت است ولی برای رتبه بندی شرکت های مشاور علاوه بر اهمیت نیروی متخصص فنی و مهندسی، کم و کیف امکانات فنی و نرم افزاری آن شرکت ها نیز مورد ارزیابی قرار می گیرد.
رتبه بندی فواید بسیاری دارد و نشانگر اعتبار یک شرکت است. قدر مسلم آن است که شرکت هایی که رتبه ی بهتری دارند نسبت به سایر شرکت ها در جذب مشتری موفق ترند و در مقایسه با سایر شرکت ها ارجحیت دارند که این خود اماره ای است بر تخصص و تجربه ی شرکت در حوزه ای که در آن زمینه فعالیت دارد .
انجام عملیات دریافت رتبه بندی صلاحیت پیمانکاران و مشاوران، شامل اخذ، تمدید و ارتقاء آن از قسمت مربوطه معاونت محترم نظارت راهبردی ریاست جمهوری به صورت الکترونیکی با توجه به مستندات اطلاعات وارد شده در سامانه ساجات انجام می شود.
به  موجب ماده 25 آیین نامه طبقه بندی و تشخیص صلاحیت پیمانکاران،در صورتی که اطلاعات تنظیم شده برای تشخیص صلاحیت نادرست و یا اسناد ارائه شده تقلبی و جعلی باشد،شرکت و مدیران آن به تشخیص دفتر امور مشاوران و پیمانکاران یا سازمان های مدیریت و برنامه ریزی استان ها از یک تا سه سال از تشخیص صلاحیت محروم می گردند.
لذا هر گونه اشتباه سهوی در وارد نمودن اطلاعات در سامانه ساجات از جمله عدم مهارت کافی در رابطه با نحوه ی محاسبه امتیازات بخش های مختلف،موجب طولانی تر شدن مراحل اخذ، تمدید و ارتقاء رتبه بندی و حتی تنزل رتبه های گرفته شده ی قبلی برای دریافت پیمانکاران و مشاوران می گردد.خاطر نشان می شویم، موسسه ی حقوقی فکر برتر،به لحاظ اهمیت موضوع ، دیری است که خدمات خود را در این زمینه، به پیمانکاران و مشاوران گرامی ارائه می نماید.چنانچه قصد دارید جهت اخذ و یا ارتقای رتبه اقدام نمایید، در اسرع وقت با همکاران ما تماس حاصل فرمایید و از خدمات ما بهره مند شوید. ما در کوتاه ترین زمان شما را در رسیدن به اهدافتان یاری می کنیم.
در ادامه ، ضمن اشاره به رشته های پیمانکاری و مشاور، به شرایط تمدید و ارتقاء رتبه می پردازیم .
رتبه بندی شرکت ها در بخش های ذیل انجام می گیرد :
1-رتبه بندی پیمانکاری
2-رتبه بندی مشاوران
3- رتبه بندی شرکت های انورماتیک
4- رتبه بندی شرکت های EPC
5- رتبه بندی اندوه سازان
رشته های پیمانکاری شامل :
1- ساختمان و ابنیه
2-راه و ترابری
3-صنعت و معدن
4-تاسیسات و تجهیزات
5-کشاورزی
6-آب
7-مرمت آثار باستانی
8-کاوش های زمینی9-ارتباطات10-نفت و گاز11-نیرو
و رشته های مشاوران شامل موارد ذیل است:
1-گروه شهرسازی و معماری
2-گروه راه و ترابری
3-گروه مهندسی آب
4-گروه مطالعات کشاورزان
5-گروه انرژی
6-گروه پست و مخابرات
7-گروه صنعت
8-گروه معدن
9-گروه نفت و گاز
10-گروه تخصص های مشترک

• تمدید و ارتقاء صلاحیت پیمانکاران :

رتبه بندی شرکت های پیمانکاری هر دو سال یک بار نیاز به تمدید دارد ، تمدید گواهینامه صلاحیت پیمانکاران ، برای پیمانکارانی صادر می شود که دارای گواهینامه مذکور بوده اند و هیچگونه تغییراتی که منجر به خدشه در ماهیت حقوقی ، نوع فعالیت و توان فنی و مالی شرکت شده باشد ، نداشته باشد.
همچنین، در صورتی که صلاحیت لازم در این دو سال را از دست داده باشند و یا با کسب امتیازات لازم باعث ارتقا شوند رتبه بندی این گواهی تغییر می کند.
ارتقاء رتبه در شرکت های پیمانکاری به طور مثال از رتبه 5 به رتبه 1 با بررسی و ارزیابی مبلغ ریالی پروژه های انجام شده ( در 15 سال اخیر ) توسط نیروهای فنی و مهندسی انجام می پذیرد.

• شرایط تمدید و ارتقاء صلاحیت شرکت های پیمانکاری :

1- سهام شرکت به گونه ای تغییر نکرده باشد که موجب تغییر نوع شرکت شده باشد.
2- افراد امتیاز آور ( مدیر عامل ، هیات مدیره و کارکنان) شرکت با افراد امتیاز آور ( مدیر عامل ، هیات مدیره و کارکنان ) شرکت های دیگر ( مشاور و پیمانکار ) تلاقی نداشته باشند.
3- اکثریت هیات مدیره و مدیر عامل شرکت تغییر نکرده باشد ( با ارایه روزنامه رسمی کشور ).حالت چرخشی اعضای هیات مدیره و مدیر عامل مانعی ندارد . ( در صورت تغییرات حداقلی هیات مدیره باید شرایط آیین نامه ، از قبیل دو سوم اعضاء هیات مدیره و مدیر عامل لیسانس و امتیاز نفرات جابه جا شده ، تامین باشد.)
4- در 2 سال گذشته کار خاتمه یافته یا در دست انجام داشته باشند ، به بیانی دیگر غیر فعال و راکد نبوده باشد.
5- پرودنده اطلاعات شرکت پیمانکاری در سامانه ساجات ثبت و تکمیل شده و برای معاونت ارسال نموده باشند.
6- سقف 2 سال را تمدید پر نکرده باشد. ( مصوبه شماره 180617 / ت  41389 مورخ 7/ 10/ 1387 هیات محترم وزیران )

• ارتقاء رتبه مشاور :

ارتقاء رتبه در شرکت های مشاور از پایه 3 به پایه 1 نیز با بررسی و ارزیابی مبلغ ریالی ( در 15 سال اخیر ) همچنین نیروی فنی و مهندسی و اظهارنامه مالیاتی و امکانات فنی و نرم افزاری انجام می پذیرد و تمامی این عوامل در کسب این رتبه حائز اهمیت می باشند.

• شرایط لازم جهت اخذ گرید مشاوران شامل موارد ذیل می شود :

_ نیروی فنی و مهندسی با رزومه مناسب
_ امکانات فنی و نرم افزاری مورد استفاده در شرکت های مشاور
_ مشخص شدن تراز مالی شرکت مشاور با ارائه گواهی اظهارنامه
_ ارائه رضایت نامه کتبی از کارفرمایان پروژه های انجام شده ( ارائه این مدرک ضروری نیست ، اما می تواند موثر باشد).
نکته : به طور کلی ارائه هر مدرک معتبری که صلاحیت شرکت را تایید کند در جهت اخذ رتبه مهندسین مشاور موثر می باشد.

• عوامل موثر در تشخیص صلاحیت برای پایه سه :

الف ) نیروی انسانی متخصص
ب) ساختار مدیریتی
ج) امکانات پشتیبانی

• عوامل موثر در تشخیص صلاحیت برای پایه یک و دو :

الف) نیروی انسانی متخصص
ب) تجربه کاری شرکت و فعالیت های انجام شده
ج) ساختار مدیریتی
د) امکانات پشتیبانی

در قانون ثبت علائم تجاری ایالات متحده آمریکا مصوب 1946 علامت تجاری چنین تعریف شده است : پلمپ دفاتر " هرگونه واژه ، علامت ، نشان یا ترکیبی از آن ها که به وسیله یک شخص به منظور معرفی و تشخیص کالای او، از جمله کالای منحصر به فرد وی، از کالای تولید یا فروخته شده دیگران و برای هدایت منشاء تولید کالاها به کار می رود".
به عبارت دیگر، علامت تجاری یا برند عبارت است از یک نام ، عبارت ، اصطلاح ، نشانه ، علامت ، نماد ، طرح یا ترکیبی از آنها که هدف آن معرفی کالا یا خدمتی است که یک فروشنده یا گروهی از فروشندگان عرضه می کنند و بدین وسیله آنها را از محصولات شرکت های رقیب متمایز  می نمایند.

یکی از حوزه های مورد علاقه مدیران برند، ایجاد راه های میانبر در ذهن مصرف کننده برای معنا دادن و همچنین به خاطر سپردن آن نام تجاری می باشد. شعارهای تبلیغاتی ، فرصتی بی نظیر جهت ماندگار کردن نام تجاری را فراهم می آورند.
ساختن شعار، یعنی گردآوری چند واژه که می تواند به صورت یک جمله یا یک عبارت و با هدف جذب مشتری به کار گرفته شود. امروزه شعار را می توان مانند علامت تجاری به ثبت رسانید.
گاه در جریان مبارزات تبلیغاتی وسیع یا هنگامی که طی سالیان بسیار، از یک شعار استفاده می شود، جمله یا عبارت مزبور به تنهایی در ذهن مردم کالا یا خدمات بنگاه را تداعی می کند.
شعارهایی مانندciti"   هرگز به خواب نمی رود "؛ " این نوشابه واقعی است " یا " زندگی نیازمند visa است " نمونه هایی خوب از شیوه ای است که به نقش تاثیرگذار و قدرتمند شعارها در بازاریابی و معرفی خدمات و کالا اشاره دارد .درواقع، شعارها ابزاری ثمربخش برای شناساندن موسسه یا کالا در مقابل مردم هستند که عمدتاَ همراه با علامت اصلی تجاری و صنعتی موسسه به کار گرفته می شوند.
تفکر اساسی ای که در پشت شعارهای تبلیغاتی قرار دارد، یک استراتژی موضع یابی است که نشان دهنده ارزش های احساسی نام تجاری در زندگی می باشد. بدون داشتن چشم انداز و شعار مشخص یک نام تجاری در معرض خطر خارج شدن از مسیر خود قرار خواهد گرفت و زمانی که با یک تهدید غیرمنتظره مواجه می گردد به اتخاذ راه حل های کوتاه مدت توسط مدیران خواهد انجامید که این امر می تواند جهت حرکت آن نام تجاری را تغییر دهد. یک شعار و چشم انداز مناسب برای نام تجاری در مدیران کارکنان و مصرف کنندگان انگیزه حرکت به سمت اهداف بزرگ تری را فراهم خواهد نمود. شعار شرکت نایک (Nike) با این محتوا که شما نقره را نمی برید، شما طلا را از دست می دهید ؛ نمونه ای خوب از شیوه ای است که یک شعار برای نام تجاری باعث تشویق رفتارهای بخصوصی می گردد.
شعار تبلیغاتی می تواند در چهارچوب " حق مولف " تحت حمایت قرار گیرد به شرطی که اصالت داشته ، با هدف رقابت نامشروع به کار گرفته نشود.
لذا شعار را می توان همانند علامت تجاری حمایت و ثبت کرد و انحصار در به کار بردن آن را به مولف بخشید. برای به کارگیری یک شعار در کشورهای خارجی، لازم است ترجمه به زبان غیربومی، به خوبی صورت گیرد، به علاوه در کشور یاد شده نیز ثبت شود، اما این امکان نیز وجود دارد که ترجمه یادشده، تاثیری که شعار مزبور در کشور اصلی دارد را ، نداشته باشد. با این توضیح که شعار در زبان اصلی می تواند وزن داشته، یا زاییده بازی با کلمات یا یادآور گوشه ای از " حافظه جمعی " جامعه باشد که در عبارت ترجمه شده، این ابعاد معمولاَ نمی تواند منعکس شود.

برای تاسیس هر تعاونی – اعم از " شرکت تعاونی " یا " اتحادیه تعاونی " – باید هیئتی به نام " هیئت موسس " تشکیل شود. ثبت شرکت قانون بخش تعاونی می گوید : " هیئت موسس عبارت است از عده ای از افراد واجد شرایط عضویت در تعاونی مربوط که اقدام به تاسیس تعاونی می نمایند ".
هیئت موسس باید طرحی به عنوان " طرح توجیهی " یا " طرح پیشنهادی " تهیه کند. این طرح مشتمل بر بیان ضرورت تاسیس تعاونی و ذکر دلایل توجیهی مبتنی بر امور ذیل خواهد بود :
1. تناسب هدف های تشکیل تعاونی با هدف ها و برنامه های مصوب دولت ؛
2. میزان سرمایه ثابت و در گردش مورد نیاز ؛
3. تعداد و مشخصات داوطلبان ، سوابق و مهارت های آنان در رشته فعالیت مورد نظر ؛
4. مبلغ لازم التادیه ( مبلغی که برای خرید هر سهم باید پرداخت شود. این مبلغ نباید از یک سوم قیمت هر سهم کم تر باشد ).
5. میزان و نحوه سرمایه گذاری و مشارکت دستگاه های دولتی یا عمومی ( در صورتی که طرح توجیهی برای تشکیل شرکت تعاونی باشد و دستگاه های مذکور سرمایه گذاری و مشارکت در آن را پذیرفته باشند ).
یادآوری می شود : اولاَ شرکت های تعاونی تولیدی یا توزیعی ، علاوه بر گرفتن مجوز تشکیل از وزارت تعاون برای انجام فعالیت حسب قوانین و مقررات مربوط ، موظف به گرفتن مجوز لازم از دستگاه های ذی ربط نیز می باشند.
ثالثاَ هیئت موسس داوطلب تاسیس هر یک از اتحادیه های تعاونی ، مکلف است تعداد و مشخصات کامل تعاونی های داوطلب عضویت در اتحادیه و طرح توجیهی تاسیس این اتحادیه را با تقاضانامه تاسیس به وزارت تعاون تسلیم نماید. تعیین حداقل و حداکثر تعداد تعاونی برای تاسیس هر یک از اتحادیه ها ، با وزارت مزبور می باشد.
ثالثاَ هیئت موسس باید نماینده تام الاختیاری برای معرفی به وزارت تعاون تعیین کند.

• درخواست موافقت تشکیل

هیئت موسس باید فرم درخواست را که وزارت تعاون تهیه کرده است ، تکمیل و طرح پیشنهادی خود را به آن پیوست کند و ضمن معرفی نماینده تام الاختیار خود ، از وزارت تعاون ( اداره کل یا اداره تعاون ) درخواست کند که با تشکیل تعاونی موافقت نماید.

• اقدامات وزارت تعاون

وزارت تعاون پس از دریافت درخواست هیئئت موسس و مدارک لازم – که نماینده تام الاختیار باید آن ها را تسلیم کند – درخواست و مدارک را بررسی می کند و در صورت پدیرفته شدن درخواست، موافقتنامه تشکیل را صادر می کند و نمونه اساسنامه و فرم های مورد نیاز را در اختیار نماینده هیئت موسس قرار می دهد. لازم است اضافه شود که وزارت تعاون باید ظرف مدت پنج روز موافقتنامه مذکور را صادر کند یا در صورت ملاحظه نقص در طرح توجیهی و یا کمبود مدارک ضمیمه تقاضانامه ، مراتب را کتباَ به هیئت موسس اطلاع دهد. هیئت مکلف است حداکثر ظرف مدت دو ماه برای رفع نقص طرح توجیهی و تکمیل مدارک و تحویل آن ها به وزارت تعاون اقدام کند. یادآوری می شود که پس از آنکه وزارت تعاون طرح توجیهی را پذیرفت ، هر گونه تغییر در آن باید با مجوز آن وزارت انجام گیرد.

• مهلت اقدام هیئت موسس

هیئت موسس مکلف است ظرف دو ماه از تاریخ دریافت موافقتنامه تشکیل تعاونی ، " اولین مجمع عمومی عادی " را برگزار کند ، در غیر این صورت تشکیل شرکت تعاونی موکول به گرفتن موافقت مجدد خواهد بود. هیئت موسس می تواند درخواست تمدید مهلت کند. در این صورت هر گاه وزارت تعاون تاخیر در تشکیل مجمع عمومی را موجه تشخیص دهد ، مهلت مقرر را تمدید می کند.
هیئت موسس پس از دریافت موافقتنامه تشکیل ، باید ظرف دو ماه اقدامات لازم را برای تاسیس تعاونی و تشکیل اولین مجمع عمومی عادی به عمل آورد.

• نمونه درخواست موافقت با تشکیل شرکت / اتحادیه تعاونی

بسمه تعالی
سلام علیکم
اینجانبان هیئت موسس شرکت / اتحادیه تعاونی ................................. ضمن ارائه کلیات طرح پیشنهادی پیوست و معرفی آقای / خانم ....................... فرزند ................ به شماره شناسنامه ................. صادره از ..................... به عنوان نماینده تام الاختیار این هیئت ، جهت مذاکره و دریافت مدارک و سایر اقدامات لازم ، درخواست موافقت با تشکیل شرکت / اتحادیه تعاونی موصوف را می نماییم.
نام و نام خانوادگی و امضای هیئت موسس
نشانی کامل و تلفن نماینده هیئت موسس

ماده 8 قانون بخش تعاونی می گوید : عضو در ثبت شرکت های تعاونی شخصی است حقیقی یا حقوقی غیر دولتی که واجد شرایط مندرج در این قانون بوده و ملتزم به اهداف بخش تعاونی و اساسنامه قانونی آن باشد.

• شرایط عضویت

بنا بر اصل آزادی عضویت ، اصولاَ هر کس می تواند در شرکت تعاونی عضو شود ؛ ولی چون اجرای بی قید و شرط این اصل عملاَ ممکن نیست و موانعی برای اجرای کامل آن وجود دارد ، قانون برای عضویت در شرکت تعاونی شرایطی مقرر می دارد و پذیرش افراد به عضویت را به داشتن آن ها مشروط می کند.
به موجب قانون بخش تعاونی ، فقط اشخاص حقیقی ، یعنی افراد انسانی و اشخاص حقوقی غیر دولتی می توانند در شرکت های تعاونی عضو شوند و اشخاص حقوقی دولتی به عضویت این شرکت ها پذیرفته نمی شوند ؛ ثانیاَ شرایط عضویت در شرکت تعاونی عبارت است از :
- داشتن تابعیت ایران ؛
- عدم ممنوعیت قانونی و عدم حجر ؛
- خرید حداقل سهام مقرر در اساسنامه ؛
-  درخواست کتبی عضویت ؛
-  تعهد رعایت مقررات اساسنامه تعاونی ؛
- عدم رعایت مقررات اساسنامه تعاونی ؛
- عدم عضویت در تعاونی مشابه .
شرایط فوق ، شرایط عمومی محسوب می شود ، زیرا قانون دارا بودن آن ها را برای عضویت در همه شرکت های تعاونی لازم مقرر داشته است.
علاوه بر شرایط فوق ، ممکن است اساسنامه شرکت تعاونی شرایط دیگری از قبیل ساکن بودن در روستا یا کارگر و دانشجو بودن را به عنوان شرایط اختصاصی ، برای عضویت پیش بینی کند. ایضاَ کافی بودن امکانات و ظرفیت شرکت نیز برای قبول عضو جدید باید ددر نظر گرفته شود.
بنابر آنچه که بیان شد ، شرایط عضویت در شرکت های تعاونی را می توان به شرح ذیل خلاصه کرد :
1. شرایط عمومی که قانون بخش تعاونی آن ها را مقرر می دارد ؛
2. شرایط اختصاصی که در اساسنامه هر شرکت تعاونی برای عضویت در آن پیش بینی می شود ؛
3. کفایت امکانات و ظرفیت شرکت تعاونی
شرح برخی شرایط :
اولین شرط عضویت در شرکت تعاونی ، داشتن تابعیت ایران است ، لذا اتباع خارجی ، اگر هم با داشتن اجازه سکونت ، ساکن ایران باشند ، نمی توانند به عضویت شرکت تعاونی پذیرفته شوند. از آن جا که شرکت های تعاونی در حال حاضر امکانات و مقدورات کافی در اختیار ندارند و ظرفیت آن ها برای پذیرش عضو محدود است – تا جایی که حتی ممکن است مجبور شوند از قبول اتباع ایرانی به عضویت ، علی رغم واجد بودن کلیه شرایط مقرر در قانون خودداری کنند– لذا عضویت در شرکت های تعاونی در وضع موجود مثل چراغی است که به خانه رواست و نپذیرفتن بیگانگان به عضویت ، علی العجاله موجه و امری قابل قبول است.
منظور از عدم ممنوعیت قانونی آن است که کسی قانوناَ از عضویت در شرکت تعاونی منع نشده باشد؛ مثلاَ قانون خدمت وظیفه عمومی عضویت مشمولین وظیفه عمومی را در شرکت های تعاونی ، مستلزم ارائه مدارک دال بر  رسیدگی به وضع مشمولیت آنان از اداره وظیفه عمومی مقرر می دارد و بدین ترتیب در واقع کسانی را که وضع مشمولیت آنان روشن نباشد ، از عضویت در شرکت تعاونی منع می کند.
" حجر " ممنوع بودن از تصرف در اموال و حقوق مالی است . محجور کسی است که از تصرف در اموال و حقوق مالی خود قانوناَ ممنوع باشد که در این جا شامل دو گروه :
1)صغار ؛ 2) مجانین می شود. بنابراین کسانی که به سن کبر یعنی 18 سال تمام نرسیده اند و کسانی که 18 سال تمام دارند ، ولی مجنون اند ، نمی توانند به عضویت شرکت تعاونی درآیند. کبیر بودن شخص با مراجعه به شناسایی او معلوم می شود. جنون شخص باید در دادگاه ثابت و علیه وی حکم حجر ناشی از جنون صادر گردد.
عضو نبودن در تعاونی مشابه ، شرط دیگر عضویت است و منظور از دو تعاونی مشابه ، آن است که موضوع و فعالیت آن ها مانند هم باشد. بدین ترتیب می توان گفت عضویت در دو تعاونی مشابه ، " مانعه الجمع " است و علت آن را باید محدود بودن امکانات و ظرفیت فعلی شرکت های تعاونی دانست.

• مرجع قبول عضو

اعضای شرکت تعاونی را می توان به دو گروه تقسیم کرد :اعضای اولیه یا اعضای موسس که شرکت تعاونی در بدو تاسیس با عضویت آن ها تشکیل شده است و اعضایی که پس از تشکیل شرکت به عضویت آن درآمده اند.
مرجع احراز شرایط اعضای اولیه و قبول آن ها به عضویت ، هیئت موسس است و مرجع احراز وجود شرایط عضویت در داوطلبان بعدی و قبول آن ها به عضویت ، هیئت مدیره است.
در صورتی که هیئت مدیره تشخیص دهد که داوطلب واجد تمام شرایط مقرر است ، درخواست وی را برای عضویت شرکت تعاونی می پذیرد، در غیر این صورت درخواست عضویت را رد می کند. هیئت مدیره باید در قبول عضویت داوطلبان مقدورات شرکت را ملحوظ دارد و مکلف است در صورت عدم کفایت امکانات و ظرفیت شرکت ولو اینکه داوطلبان واجد کلیه شرایط لازم باشند ، از قبول درخواست عضویت آن ها خودداری کند. لازم به ذکر است که رد درخواست عضویت از طرف هیئت موسس و هیئت مدیره شرکت تعاونی ، قطعی و غیر قابل اعتراض است .

تصفیه شرکت متعاقب بحث انحلال یا ورشکستگی مطرح می شود و از آن جا که یک شرکت به محض اعلام ورشکستگی یا انحلال نمی تواند به امور مربوط به شرکت به فوریت خاتمه دهد و شناسایی و محاسبه بدهی ها و مطالبات و تعیین اولویت پرداخت و وصول مطالبات و انجام امور ناتمام مستلزم مطالعه، ثبت شرکت بررسی ، تدقیق و تدبیر امور مختلف است بر این اساس قانونگذار موضوع تصفیه را جهت تدبیر و تمشیت امور شرکت پس از اعلام انحلال و ورشکستگی تمهید و تعیین کرده است.

• نحوه تعیین متصدی امور تصفیه

معمولاَ اساسنامه شرکت پیش بینی لازم را در خصوص تصفیه بعمل می آورد لیکن در صورتیکه موضوع تصفیه در اساسنامه مغفول واقع شود در این حالت قانون تجارت مرعی خواهد بود و بسته به مورد، تجویز لازم را ارائه خواهد نمود.

• مدیر تصفیه در شرکت های سهامی، با مسئولیت محدود و تعاونی

به موجب ماده 213 قانون تجارت در شرکت های سهامی و شرکت های با مسئولیت محدود و شرکت های تعاونی امر تصفیه به عهده مدیران شرکت است مگر اینکه اساسنامه یا اکثریت مجمع عمومی شرکت ترتیب دیگری مقرر داشته باشد.
به استناد مواد 203 و 213 منظور از مدیران شرکت، آخرین مدیرانی هستند که انحلال در زمان آن ها تحقق یافته است و یا به عبارتی انحلال بعد از انتخاب آن ها صورت پذیرفته است.

• نحوه اعلان انحلال

اعلان انحلال شرکت به دو صورت  ذیل انجام می شود.
الف- در موارد اختیاری
اعلان انحلال و تعیین مدیر یا مدیران تصفیه طبق تنظیم صورتجلسه رسمی و اعلام به اداره ثبت شرکت ها جهت ثبت و آگهی در روزنامه به منظور اطلاع اشخاص ذینفع.
ب- در موارد اجباری
با حکم دادگاه و اعلام به اداره ثبت شرکت ها جهت ثبت و آگهی در روزنامه .
لازم به ذکر است چنانچه مدیر یا مدیران تصفیه همان اعضای هیات مدیره، سابق و محل تصفیه نیز همان مرکز شرکت باشد در آگهی اعلان انحلال نیازی به ذکر اسامی و آدرس مزبور نیست لیکن در صورتیکه مدیران تصفیه خارج از مدیران شرکت بوده اسامی آن ها باید در اداره ثبت شرکت ها ثبت و مراتب در روزنامه رسمی و یکی از روزنامه کثیرالانتشار آگهی شود.

• تعیین هیات نظارت بر امر تصفیه

قانون تجارت برای همه شرکت ها تعیین ناظر یا هیات نظارت را پیش بینی نکرده است بلکه صرفاَ در شرکت های مختلط سهامی و غیرسهامی، شرکاء غیرضامن را مختار به تعیین یک یا چند نفر ناظر جهت اعمال نظارت در امر تصفیه می داند. با این وجود می توان گفت علیرغم تجویز انتخاب ناظر، قانون تجارت مخالف تعیین ناظر در سایر شرکت ها در خصوص اعمال نظارت در امر تصفیه نیست.

• وظایف متصدیان امور تصفیه

شرکت به محض انحلال " در حال تصفیه " محسوب می شود و باید در دنبال نام شرکت همه جا عبارت در حال تصفیه ذکر شود و نام مدیر یا مدیران تصفیه در کلیه اوراق و آگهی های مربوط به شرکت قید گردد لازم به ذکر است تا خاتمه امر تصفیه شخصیت حقوقی شرکت جهت انجام امور مربوط به تصفیه باقی خواهد ماند و مدیران تصفیه علاوه بر اداره شرکت، موظف به خاتمه امور جاری و اجرای تعهدات قبلی و وصول مطالبات و تقسیم دارایی شرکت می باشند و چنانچه اجرای تعهدات منوط به انجام معاملات جدید باشد نیز مدیران تصفیه در این خصوص اقدام خواهند کرد.
وظایف متصدیان تصفیه عبارت است از :
1- اداره امور شرکت در حد متعارف نظیر خرید ، فروش ، اجاره املاک مازاد، ثبت و ضبط حساب ها، صیانت از دارایی ها و غیره
2- خاتمه دادن به امور جاری و کارهای در دست اقدام مانند انجام پروژه های نیمه تمام و حل و فصل امور باقیمانده قبلی
3- عدم آغاز فعالیت جدید مگر اینکه فعالیت مزبور در راستای خاتمه امور نیمه تمام قبلی باشد.
4- ایفای تعهدات شرکت
5- وصول مطالبات. چنانچه وصول مطالبات مستلزم اقامه دعوی در مراجع قضایی و تعیین وکیل یا مصالحه ، مذاکره و سازش باشد باید تمهیدات و اقدامات لازم توسط مدیران مزبور صورت پذیرد.
6- شناسایی ، احصاء و تقسیم دارایی های شرکت بین طلبکاران ضمن رعایت تجویزهای قانونی در خصوص دیون ممتازه و بدهی های گذشته و آینده .
لازم به ذکر است هرگونه پرداخت نقدی یا غیرنقدی به شرکاء شرکت موکول به تصفیه بدهی به طلبکاران شرکت است. مضافاَ اینکه جز در خصوص شرکت های نضامنی، نسبی و مختلط که تقسیم دارایی بین شرکاء ( پس از پرداخت بدهی به بستانکاران ) محتاج آگهی رسمی نیست در شرکت های سهامی و تعاونی منوط به 3 بار آگهی روزنامه رسمی و یک بار روزنامه عادی و گذشت یک سال از تاریخ اولین آگهی خواهد بود.
7- محاسبه و تعیین حساب سود و زیان شرکاء و تصفیه حساب آن ها
چنانچه مدیران تصفیه موفق به تصفیه حساب شرکاء نشوند و حل اختلافات آن ها از توان مدیران خارج باشد موضوع به دادگاه ارجاع می شود.
8- اعلام ختم تصفیه و تحویل دفاتر شرکت منحله به اداره ثبت شرکت ها برای نگهداری به مدت 10 سال به منظور مراجعه احتمالی افراد ذینفع و آگهی مراتب در روزنامه کثیرالانتشار مربوط به درج آگهی های شرکت و حذف نام شرکت از دفتر ثبت شرکت ها و دفتر ثبت تجاری.

• وضعیت شرکت در مدت تصفیه

طبق ماده 211 از تاریخ تعیین مدیر یا مدیران تصفیه اختیارات مدیران شرکت سلب و امور تصفیه شرکت شروع می شود. مدیران تصفیه نیز باید کلیه اموال و دفاتر و اوراق و اسناد مربوط به شرکت را طبق صورتجلسه تحویل گرفته و بلافاصله امر تصفیه را عهده دار شوند.
به موجب ماده 212 مدیران تصفیه نماینده شرکت در حال تصفیه محسوب گردیده و کلیه اختیارات لازم را جهت امر تصفیه حتی از طریق طرح دعوی در دادگاه و ارجاع به داوری و حق سازش دارا می باشند. ضمن اینکه محدود کردن اختیارات مدیران تصفیه باطل و کان لم یکن است.
ماده 213- انتقال دارایی شرکت در حال تصفیه کلاَ یا بعضاَ به مدیر یا مدیران تصفیه و یا به ارقاب آن ها از طبق اول و دوم تا درجه چهارم ممنوع است. هر نقل و انتقالی که برخلاف مفاد این ماده انجام گیرد باطل خواهد بود.
لازم به ذکر است مدت ماموریت مدیر یا مدیران تصفیه دو سال است و در صورت لزوم ضمن ارائه دلایل مدغن از سوی مدیران مذکور، تمدید مدت آن از جانب مجمع عمومی یا دادگاه بلامانع است.
ضمناَ تا زمانیکه امر تصفیه خاتمه نیافته است مدیران تصفیه باید همه ساله مجمع عمومی عادی صاحبان سهام شرکت را با رعایت شرایط و تشریفات قانونی دعوت نموده و صورت دارایی های منقول و غیرمنقول و ترازنامه و حساب سود و زیان عملیات خود را به ضمیمه گزارشی حاکی از اعمالی که تا آن موقع انجام داده اند به مجمع عمومی صاحبان سهام تسلیم نمایند. در صورتیکه مجمع عمومی به موجب اساسنامه شرکت برای نظارت بر امر تصفیه ناظر یا ناظرانی تعیین نموده باشد، گزارش نظارت از عملکرد مدیران تصفیه نیز باید تهیه و به مجمع عمومی ارائه شود.
همچنین باید توجه داشت که بستانکاران شرکت نمی توانند در طول مدت تصفیه برای وصول مطالبات خود به شرکاء مراجعه نمایند بلکه مرجع مورد نظر همان شرکت است چرا که اموال و دارایی شرکت مستقل از اموال و دارایی شرکاء محسوب می شود.

برای عضویت در هیات مدیره شرکت سهامی شخص باید اهلیت داشته باشد و سهامدار شرکت باشد ؛گرفتن کارت بازرگانی فوری علاوه بر این ، نباید مشمول بعضی محرومیت ها و ممنوعیت هایی که قانون مقرر کرده است باشد.
الف ) اهلیت
قانونگذار ما در لایحه 1347 برای احراز سمت مدیریت شرط سنی قائل نشده است ؛ بنابراین ، مدیر می تواند هر سنی داشته باشد، مشروط بر اینکه دارای اهلیت باشد.
ب) سهامدار بودن
مدیران شرکت باید سهامدار شرکت باشند و سهام آنان تابع رژیم حقوقی خاصی است. البته ، در مورد اشخاص حقوقی مدیر ، لازم نیست نماینده شان دارای سهم در شرکت باشد ، بلکه خود آنان باید واجد چنین شرطی باشند تا بتوانند در هیات مدیره عضویت پیدا کنند.

1. داشتن سهم در شرکت
در لایحه قانونی 1347 ، مدیریت شرکت سهامی منوط به داشتن سهم در شرکت است. ( ماده 117 ) منطق این راه حل این است که مدیریت شرکت باید به کسی سپرده شود که شخصاَ منافعی در شرکت داشته باشد. قانونگذار در لایحه قانونی 1347 تشخیص میزان نفع مدیر در شرکت را به اساسنامه واگذار کرده است . به موجب ماده 114 لایحه اخیر : " مدیران باید تعداد سهامی را که اساسنامه شرکت مقرر کرده است دارا باشند ... ".
2. رژیم حقوقی سهام مدیران
قانونگذار ایران مقررات ماده 52 قانون تجارت 1311 را که به موجب آن تعداد سهام پیش بینی شده برای عضویت در هیات مدیره به جبران خسارات ناشی از عمل مدیران اختصاص داده می شود- در لایحه قانونی 1347 نیز قید کرده است. در واقع، به موجب ماده 114 لایحه مذکور که قسمت عمده مقررات ماده 52 مذکور در آن جای داده شده است ، سهامی که مدیران به موجب اساسنامه برای احراز سمت مدیریت باید داشته باشند " برای تضمین خساراتی است که ممکن است از تقصیرات مدیران به طور انفرادی یا مشترک بر شرکت وارد شود. سهام مذکور با اسم بوده، قابل انتقال نیست و مادام که مدیری مفاصاحساب دوره تصدی خود در شرکت را دریافت نکرده است سهام مذکور در صندوق شرکت به عنوان وثیقه باقی خواهد ماند".
در ضمن ماده 117 لایحه قانونی 1347 مقرر کرده است : " بازرس یا بازرسان شرکت مکلفند هرگونه تخلفی از مقررات قانونی و اساسنامه شرکت در مورد سهام وثیقه مشاهده کنند به مجمع عمومی عادی گزارش دهند ".
3. شخص حقوقی سهامدار
قانونگذار در ماده 110 لایحه قانونی 1347 مقرر کرده است : " اشخاص حقوقی را می توان به مدیریت شرکت انتخاب نمود. در این صورت ، شخص حقوقی همان مسئولیت های مدنی شخص حقیقی عضو هیات مدیره را داشته و باید یک نفر را به نمایندگی دائمی خود جهت انجام وظایف مدیریت معرفی نماید. چنین نماینده ای مشمول همان شرایط و تعهدات و مسئولیت های مدنی و جزایی عضو هیات مدیره بوده از جهت مدنی با شخص حقوقی ای که او را به نمایندگی تعیین نموده است مسئولیت تضامنی خواهد داشت. شخص حقوقی عضو هیات مدیره می تواند نماینده خود را عزل کند، به شرط آنکه در همان موقع جانشین او را کتباَ به شرکت معرفی نماید ، وگرنه غایب محسوب می شود ".
ب ) محرومیت از مدیریت شرکت سهامی
قانونگذار به منظور حفظ سلامت اداری شرکت ، بعضی اشخاص را از عضویت در هیات مدیره شرکت سهامی محروم کرده است. به موجب ماده 111 لایحه قانونی 1347 ، محجورین و کسانی که حکم ورشکستگی آن ها صادر شده است و نیز کسانی که به حکم قطعی دادگاه به سبب ارتکاب سرقت ، خیانت در امانت ، کلاهبرداری ، جرائمی که در حکم خیانت در امانت یا کلاهبرداری شناخته شده ، اختلاس ، تدلیس ، یا تصرف غیرقانونی در اموال عمومی به محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم گردیده اند ، نمی توانند به مدیریت شرکت سهامی انتخاب شوند. هرگاه مدیری برخلاف مفاد ماده اخیر به سمت مدیریت انتخاب شده باشد یا پس از انتخاب مشمول مفاد این ماده گردد، به درخواست هر ذی نفع دادگاه حکم عزل او را صادر خواهد کرد. این حکم به موجب تبصره ماده مذکور قطعی است ؛ اما ، باید توجه داشت که همه اعمال و اقدامات مدیری که برخلاف مقررات مزبور به سمت مدیریت انتخاب شده است در مقابل اشخاص ثالث نافذ و معتبر است و نمی توان به عذر عدم اجرای تشریفات مربوط به طرز انتخاب آن ها اعمال و اقدامات آنان را غیر معتبر دانست. ( ماده 135 لایحه قانونی 1347).
د) ممنوعیت های قانونی مدیریت شرکت سهامی
قانونگذار ما نه در قانون تجارت 1311 پیش بینی کرده است که دارندگان چه مشاغل و سمت هایی حق مدیریت شرکت سهامی را ندارند و نه در لایحه قانونی 1347 ، بلکه در قوانین خاص به این مهم اشاره کرده است ؛ از جمله در قوانین ذیل :
1. اصل صد و چهل و یکم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ، عضویت در هیات مدیره یا مدیریت عامل انواع مختلف شرکت های خصوصی ، به جز شرکت های تعاونی ادارات و موسسات را برای رئیس جمهور ، معاونان رئیس جمهور ، وزیران و کارکنان دولت ممنوع کرده است.
2. اصل هشتاد و یکم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مقرر می کند : " دادن امتیاز تشکیل شرکت ها و موسسات در امور تجاری و صنعتی و کشاورزی و معادن و خدمات به خارجیان مطلقاَ ممنوع است " . لذا ، چون مدیر شرکت باید الزاماَ از شرکای شرکت باشد ، با اطلاق اصل هشتاد و یکم به اینکه خارجیان نمی توانند در ایران شرکت تشکیل دهند ، بالطبع آنان نمی توانند عضو هیات مدیره شرکت سهامی در ایران باشند.

هر گاه دو یا چند نفر به منظور انجام امور تجاری با تسهیم سرمایه و ترسیم نحوه تقسیم سود و زیان طبق مفاد قرارداد ، ثبت شرکتها تفاهم نمایند فرآیند فعالیت آن ها یک شرکت تجاری را تشکیل داده است .به عبارت دیگر هر گونه عملیات تجاری ناشی از تودیع سرمایه شرکاء که طبق قرارداد با تقسیم سود و زیان همراه باشد مشمول فعالیت شرکت تجاری است.
شرکت های تجاری را می توان از لحاظ ماهیت به شرکت های سرمایه، مختلط و کمیتی تقسیم نمود.
<

انواع شرکت های تجاری از لحاظ ماهوی یا مسئولیت اعضاء :
الف ) شرکت های سرمایه
در این شرکت ها شخصیت شرکا اهمیتی ندارد و شرکا فقط تا میزان سرمایه ای که در شرکت گذاشته اند مسئول تعهدات شرکت می باشند. چون هدف در آن ها بدون توجه به شخص شرکا جمع آوری سرمایه است به سهولت قابل نقل و انتقال است.
این شرکت ها مکلفند در کلیه سربرگ ها و مکاتبات خود ، میزان سرمایه شرکا را قید نمایند تا طرف معامله با آن ها از آن آگاه باشد. شرکت های سهامی و با مسئولیت محدود از این نوع شرکت ها هستند.
ب) شرکت های اشخاص
در این نوع شرکت ها شخصیت شریک اهمیت بسیار داشته و اعتبار شریک بستگی به اعتبار آن ها دارد. ماندد شرکت های تضامنی و نسبی
شرکا در شرکت تضامنی مسئول پرداخت کلیه تعهدات شرکت می باشند و تعهدات آن ها محدود به میزان سرمایه آن ها در شرکت نمی باشد. به علت تاثیر شخصیت شرکا در این نوع شرکت ها نقل و انتقال سهم الشرکه ممنوعیت ها و محدودیت هایی دارد.
ج) شرکت های مختلط
شرکت های مختلط مرکب است از شرکت مختلط سهامی و مختلط غیر سهامی. در این شرکت ها ، همان گونه که از بودن کلمه " مختلط " در اسم شرکت پیداست، اختلاط و آمیختگی شریک وجود دارد.
در این گونه شرکت ها ، شرکاء بر دو نوع هستند : شریک " ضامن " و شریک " با مسئولیت محدود " .
در شرکت مختلط غیرسهامی، شریک ضامن و شریک سهامدار در شرکت مختلط سهامی شریک با مسئولیت محدود و شریک سهامدار در برابر بدهی های شرکت تا میزان سهام و آورده مسئولیت دارد و دارائی شخصی آن ها به هیچ عنوان وثیقه طلب طلب کاران شرکت نیست. وضع آنان از این لحاظ، عیناَ همان وضع سرمایه گذاران یعنی شرکاء و سهامداران، در شرکت های سرمایه است. اما شریک ضامن، قطع نظر از مقدار سرمایه خود در شرکت ، مسئولیت پرداخت دیوت شرکت است و دارائی شخصی او مانند دارائی شرکت وثیقه طلب طلب کاران شرکت می باشد. هر گاه شریک ضامن دو نفر یا بیشنر باشند، در این صورت مسئولیت آن ها تضامنی بوده و در مقابل طلب کاران شرکت عیناَ همان وضع شرکای شرکت تضامنی را خواهند داشت.
د) شرکت های کمیتی
برخی به جای این قسم نام شرکت های تعاونی را برگزیده اند. در این شرکت ها تعداد سرمایه گذاران زیاد است، سوددهی و میزان سرمایه زیاد نیست . شرکت در جهت رفاه اعضاء تشکیل می گردد لذا مسئولیت خاصی برای شرکا در قانون مطرح نگردیده است .

ورشکستگی یا توقیف ، مخصوص تاجر و شرکت تجاری است. در اصطلاح حقوق تجارت ،ثبت شرکتها ورشکستگی یا توقیف وضعی است که در آن ورشکسته از مداخله در تمام اموال خود ممنوع می شود و در کلیه اختیارات و حقوق مالی ورشکسته ، مدیر تصفیه یا اداره تصفیه به قائم مقام وی، عمل می کند.
برای تحقق ورشکستگی سه شرط ذیل ضروری است :
1. تاجر یا شرکت تجاری بودن ؛
2. توقف تاجر یا شرکت تجاری، از تادیه وجوهی که بر عهده اوست ؛
3. صدور حکم دادگاه، دایر بر ورشکستگی ؛
درباره مورد دوم یعنی توقف از تادیه لازم نیست که مجموع دارائی تاجر یا شرکت تجاری از مجموع وجوهی که بر عهده اوست ، کمتر باشد ؛ بلکه کافی است که نتواند وجوه مزبور را پرداخت کند. بنابراین، اگر تاجر یا شرکت تجاری به علت دسترسی نداشتن به دارایی خود یا عدم امکان فروش کالا یا محصول، وجه لازم را در اختیار نداشته و نتواتد بدهی ها یا سایر تعهدات مقدی خود را پرداخت نماید، شرط توقف از تادیه حاصل خواهد شد.
موارد صدور حکم ورشکستگی :
1. برحسب اظهار خود تاجر ؛
2. به موجب تقاضای یک یا چند تفر از طلبکارها ؛
3. برحسب تقاضای مدعی العموم ( در حال حاضر، برحسب تقاضای رئیس دادگستری شهرستان ) ؛
در حکم ورشکستگی باید امور ذیل تعیین شود :
1. تاریخ توقف ورشکسته تعیین شود.
2. یک نفر به سمت عضو ناظر تعیین شود.
3. تعیین یک نفر به سمت مدیریت تصفیه : در مواردی که امور تصفیه به وسیله " اداره تصفیه " انجام می گیرد، تعیین مدیر تصفیه و عضو ناظر لازم نخواهد بود.
4. امر به مهر و موم : در امر به مهر و موم انبارها و حجره ها و صندوق و اسناد و دفاتر و نوشتجات و اسباب و اثاثیه متعلق به ورشکسته مهر و موم می شود.
5. قرار بازداشت : به موجب مواد 341 و 441 قانون تجارت ، تاجر باید در ظرف سه روز از تاریخ وقفه ای که در تادیه قروض یا سایر تعهدات نقدی او حاصل می شود، دو امر ذیل را انجام دهد :
الف ) توقف خود را به دفتر دادگاه عمومی محل اقامت خود اظهار نماید.
ب) صورت حساب دارایی با قید تاریخ را که شامل را که شامل ارزیابی کلیه اموال منقول و غیرمنقول و صورت کلیه قروض و مطالبات و صورت نفع و ضرر و صورت مخارج شخصی می باشد را امضاء نموده و به همراه کلیه دفاتر تجاری خود به دفتر دادگاه مذکور تسلیم نماید. در صورت عدم رعایت موارد فوق دادگاه قرار بازداشت تاجر و مدیر یا مدیران شرکت تجاری را خواهد داد.
دعوی راجع به ورشکستگی شرکت های تجاری که مرکز اصلی آن در ایران است ، باید در مرکز اصلی شرکت اقامه شود. لازم به ذکر است که حکم ورشکستگی به طور موقت اجرا می شود و این حکم قابل اعتراض می باشد.
وفق ماده 138 ق. تجارت،  در مورد ورشکستگی یکی از شرکا انحلال وقتی صورت می‌گیرد که مدیر تصفیه کتباً تقاضای انحلال شرکت را نموده و از تقاضای مزبور شش ماه گذشته و شرکت مدیر تصفیه را از تقاضای انحلال منصرف نکرده باشد.
حکم ورشکستگی دارای آثاری است که می توان از آن ها به عناوین ذیل یاد کرد :

• ممنوعیت از مداخله در اموال
• ممنوعیت از مداخله در دعاوی
• حال شدن دیون موجل ( مدت دار )
• فسخ یا بطلان معاملات
• محروم یا بطلان معاملات
• محروم شدن از برخی حقوق
• محروم شدن از برخی حقوق
• استرداد اسناد و مال التجاره متعلق به اشخاص دیگر
• تصفیه

همان طور که در مقالات پیش گفته شد، علاوه بر ثبت فعالیت تجاری، کلیه تغییرات بعدی مربوط به شرکت اعم از ورشکستگی، ابطال، تصفیه، تقسیم اموال، تغییرات اساسنامه و ... باید فوراَ ثبت گردد.
بدیهی است عدم انعکاس تغییرات مربوطه و یا هر گونه اخفاء اطلاعات که موجب ضرر و زیان و اغفال دیگران شود موجبات پاسخگویی فرد را فراهم نموده و عدم ثبت مراتب، نافی مسئولیت و جبران خسارات وارده و قصور قانونی شخص خاطی نخواهد بود.